قرص پاروکستین (Brisdelle): کارکرد، ویژگی ها و عوارض جانبی آن
قرص پاروکستین چیست؟ موارد مصرف، نحوه مصرف، عوارض و تداخلات دارویی
پاروکستین (Paroxetine) یکی از داروهای ضدافسردگی از گروه مهارکننده‌های انتخابی بازجذب سروتونین (SSRI) است. این دارو با کاهش بازجذب سروتونین در مغز، میزان فعالیت این انتقال‌دهنده عصبی را در محل‌های اتصال عصبی افزایش می‌دهد و از این طریق می‌تواند به بهبود علائم افسردگی و برخی اختلالات اضطرابی و روان‌پزشکی کمک کند.
پاروکستین برای درمان برخی اختلالات مانند افسردگی اساسی، اختلال وسواس فکری-عملی (OCD)، اختلال پانیک، اختلال اضطراب اجتماعی، اختلال اضطراب فراگیر و اختلال استرس پس از سانحه (PTSD) استفاده می‌شود. برخی فرآورده‌های حاوی پاروکستین نیز کاربردهای اختصاصی دارند؛ برای مثال، فرآورده Brisdelle برای درمان گرگرفتگی متوسط تا شدید مرتبط با یائسگی استفاده می‌شود.
پاروکستین دارویی نسخه‌ای است و انتخاب دوز و مدت درمان آن باید بر اساس بیماری، سن، سایر داروهای مصرفی و شرایط جسمی بیمار انجام شود.
اطلاعات مهم درباره پاروکستین
پاروکستین در برخی افراد، به‌خصوص در شروع درمان یا هنگام تغییر دوز، می‌تواند با تغییرات خلقی و رفتاری همراه شود. در افراد جوان، مصرف داروهای ضدافسردگی با افزایش خطر بروز افکار یا رفتارهای خودکشی همراه است؛ بنابراین بروز یا تشدید افسردگی، اضطراب شدید، بی‌قراری، تحریک‌پذیری یا افکار آسیب‌زدن به خود باید جدی گرفته شود.
همچنین پاروکستین نباید به‌طور همزمان با برخی داروها، از جمله مهارکننده‌های مونوآمین اکسیداز (MAOI)، مصرف شود؛ زیرا این ترکیب می‌تواند خطر بروز سندرم سروتونین و سایر عوارض جدی را افزایش دهد.
مصرف همزمان پاروکستین با پیموزاید نیز ممنوع است. همچنین در صورت دریافت متیلن بلو تزریقی باید پزشک را در جریان قرار داد، زیرا این ترکیب می‌تواند خطر افزایش شدید سروتونین را ایجاد کند.
پس از قطع یک MAOI معمولاً باید حداقل ۱۴ روز پیش از شروع پاروکستین فاصله وجود داشته باشد. برعکس، پس از قطع پاروکستین نیز برای شروع برخی MAOIها باید فاصله مناسب رعایت شود. این فاصله‌ها باید دقیقاً طبق نظر پزشک رعایت شوند.
قبل از مصرف پاروکستین چه نکاتی را باید بدانیم؟
اگر به پاروکستین یا ترکیبات موجود در فرآورده دارویی حساسیت دارید، نباید آن را مصرف کنید. همچنین پزشک باید از تمام بیماری‌های زمینه‌ای و داروهای مصرفی شما اطلاع داشته باشد.
در صورت داشتن هر یک از شرایط زیر، پیش از شروع درمان پزشک را مطلع کنید:
- بیماری قلبی یا اختلالات ریتم قلب
- فشار خون بالا
- بیماری‌های کبدی یا کلیوی
- سابقه تشنج یا صرع
- اختلال دوقطبی یا سابقه شیدایی/هیپومانیا
- سابقه افکار یا رفتار خودکشی
- اختلالات خونریزی یا مصرف داروهای رقیق‌کننده خون
- گلوکوم، به‌ویژه گلوکوم با زاویه بسته
- سابقه پایین بودن سطح سدیم خون
- مصرف همزمان داروهای ضدافسردگی، داروهای روان‌پزشکی یا داروهای مؤثر بر سیستم سروتونین
پاروکستین و بارداری
مصرف پاروکستین در دوران بارداری باید با ارزیابی دقیق فواید درمان و خطرات احتمالی برای مادر و جنین انجام شود. مصرف برخی SSRIها در دوران بارداری، به‌ویژه در اواخر بارداری، می‌تواند با علائمی مانند مشکلات سازگاری نوزاد پس از تولد و در مواردی افزایش خطر عوارض ریوی نوزاد همراه باشد.
بااین‌حال، قطع ناگهانی داروی ضدافسردگی نیز می‌تواند باعث بروز علائم قطع دارو یا عود بیماری شود. بنابراین اگر باردار هستید، قصد بارداری دارید یا در دوران درمان متوجه بارداری شده‌اید، بدون مشورت پزشک مصرف پاروکستین را قطع یا شروع نکنید.
پاروکستین و شیردهی
پاروکستین می‌تواند وارد شیر مادر شود. درباره ادامه مصرف آن در دوران شیردهی باید شرایط مادر، وضعیت نوزاد، دوز دارو و گزینه‌های درمانی جایگزین توسط پزشک بررسی شود. بنابراین پیش از مصرف یا ادامه مصرف پاروکستین در دوران شیردهی با پزشک مشورت کنید.
آیا پاروکستین برای کودکان مناسب است؟
پاروکستین برای درمان افسردگی در کودکان تأیید نشده است و مصرف آن در سنین پایین باید تنها با نظر پزشک متخصص انجام شود. به‌طور کلی، داروهای ضدافسردگی در کودکان و نوجوانان نیازمند پایش دقیق از نظر تغییرات خلقی و افکار خودآسیب‌رسان هستند.
نحوه مصرف قرص پاروکستین
پاروکستین را دقیقاً طبق دستور پزشک مصرف کنید. مقدار دارو بر اساس بیماری، پاسخ بدن به درمان، سن و شرایط پزشکی فرد تعیین می‌شود و ممکن است پزشک در طول درمان دوز آن را تغییر دهد.
پاروکستین معمولاً یک بار در روز مصرف می‌شود و بسته به نوع فرآورده ممکن است صبح یا شب تجویز شود. برخی فرآورده‌های آن را می‌توان همراه غذا یا بدون غذا مصرف کرد.
قرص یا فرآورده‌های طولانی‌رهش را نباید بدون توجه به دستور فرآورده خرد، جویده یا نصف کرد. اگر از فرم مایع دارو استفاده می‌کنید، مقدار آن را با وسیله اندازه‌گیری دقیق دارو مانند سرنگ خوراکی اندازه بگیرید.
برای درمان بسیاری از اختلالات، بهبود علائم ممکن است چند هفته زمان ببرد. بنابراین حتی اگر در هفته‌های نخست تغییر زیادی احساس نکردید، دارو را بدون مشورت پزشک قطع نکنید.
آیا می‌توان پاروکستین را ناگهانی قطع کرد؟
خیر. قطع ناگهانی پاروکستین توصیه نمی‌شود. این دارو می‌تواند در صورت قطع سریع باعث بروز علائم قطع دارو شود.
علائم قطع ممکن است شامل موارد زیر باشد:
- سرگیجه
- تهوع
- سردرد
- اختلال خواب
- اضطراب یا تحریک‌پذیری
- احساس گزگز یا شوک‌های الکتریکی در بدن
- تعریق
- اختلالات حسی
- تغییرات خلقی
پزشک معمولاً برای قطع درمان، دوز دارو را به‌تدریج کاهش می‌دهد. مدت و سرعت کاهش دوز برای همه افراد یکسان نیست.
اگر یک نوبت پاروکستین را فراموش کنیم چه کنیم؟
اگر به‌محض یادآوری متوجه فراموش شدن یک نوبت شدید، معمولاً می‌توانید آن را مصرف کنید؛ اما اگر زمان مصرف نوبت بعدی نزدیک است، دوز فراموش‌شده را رها کنید و برنامه معمول را ادامه دهید.
برای جبران دوز فراموش‌شده، دو برابر دارو مصرف نکنید.
در صورت مصرف بیش از حد پاروکستین چه کنیم؟
مصرف بیش از مقدار تجویزشده می‌تواند خطرناک باشد. در صورت مصرف بیش از حد، حتی اگر فرد در ابتدا علامتی نداشته باشد، باید سریعاً از خدمات پزشکی یا اورژانس کمک گرفت.
علائمی مانند خواب‌آلودگی شدید، تهوع و استفراغ، تغییر سطح هوشیاری، تشنج، ضربان قلب غیرطبیعی یا علائم سندرم سروتونین نیازمند ارزیابی فوری پزشکی هستند.
هنگام مصرف پاروکستین از چه مواردی باید اجتناب کرد؟
الکل
مصرف الکل می‌تواند برخی عوارض پاروکستین مانند خواب‌آلودگی، سرگیجه و اختلال در تمرکز را تشدید کند. بهتر است درباره مصرف الکل در طول درمان با پزشک مشورت کنید.
پشتیبانی و مشاوره
کارشناسان ما آماده پاسخگویی به سوالات شما هستند
داروهای ضدالتهاب غیراستروئیدی (NSAIDs)
پاروکستین می‌تواند خطر خونریزی را افزایش دهد و مصرف همزمان آن با داروهایی مانند آسپرین، ایبوپروفن، ناپروکسن، دیکلوفناک و سایر NSAIDها ممکن است این خطر را بیشتر کند.
اگر قصد مصرف منظم این داروها را دارید یا داروی رقیق‌کننده خون مصرف می‌کنید، پزشک یا داروساز را مطلع کنید.
رانندگی و کار با ماشین‌آلات
پاروکستین در برخی افراد می‌تواند باعث خواب‌آلودگی، سرگیجه یا اختلال در تمرکز شود. تا زمانی که از تأثیر دارو بر بدن خود مطمئن نشده‌اید، هنگام رانندگی یا انجام فعالیت‌هایی که به هوشیاری کامل نیاز دارند، احتیاط کنید.
عوارض جانبی پاروکستین
مانند هر داروی دیگری، پاروکستین نیز می‌تواند باعث بروز عوارض جانبی شود. بسیاری از عوارض در هفته‌های ابتدایی درمان خفیف‌تر هستند و ممکن است با ادامه درمان کاهش پیدا کنند؛ اما برخی علائم نیازمند بررسی پزشکی هستند.
عوارض شایع پاروکستین
عوارض شایع می‌توانند شامل موارد زیر باشند:
- تهوع
- خشکی دهان
- یبوست یا تغییرات گوارشی
- کاهش اشتها
- خواب‌آلودگی یا سرگیجه
- بی‌خوابی
- تعریق بیشتر
- خمیازه کشیدن
- ضعف یا احساس خستگی
- اضطراب یا بی‌قراری
- تغییر وزن
- کاهش میل جنسی
- اختلال در عملکرد جنسی یا دشواری در رسیدن به ارگاسم
این فهرست کامل نیست و ممکن است فرد هیچ‌یک از این عوارض را تجربه نکند.
عوارض جدی پاروکستین
در صورت بروز علائم شدید یا غیرعادی، باید با پزشک تماس بگیرید. برخی علائم نیازمند دریافت مراقبت پزشکی فوری هستند.
علائم واکنش آلرژیک شدید
مانند:
- تورم صورت، لب‌ها، زبان یا گلو
- مشکل در تنفس یا بلع
- کهیر یا بثورات شدید
سندرم سروتونین
افزایش بیش از حد فعالیت سروتونین، به‌خصوص در صورت مصرف همزمان چند داروی سروتونرژیک، می‌تواند باعث سندرم سروتونین شود.
علائم آن ممکن است شامل موارد زیر باشد:
- بی‌قراری یا گیجی
- تب
- تعریق شدید
- ضربان قلب سریع
- لرزش
- افزایش رفلکس‌ها
- سفتی عضلات
- تهوع، استفراغ یا اسهال
- اختلال در هماهنگی حرکات
این وضعیت می‌تواند جدی و اورژانسی باشد.
کاهش سدیم خون
پاروکستین در برخی افراد، به‌خصوص سالمندان یا افرادی که داروهای خاصی مانند دیورتیک‌ها مصرف می‌کنند، می‌تواند با کاهش سدیم خون همراه شود.
علائم احتمالی عبارت‌اند از:
- سردرد
- گیجی
- ضعف شدید
- بی‌ثباتی هنگام راه رفتن
- اختلال در تمرکز
- تشنج در موارد شدید
افزایش خطر خونریزی
کبودی غیرمعمول، خونریزی مکرر از بینی، خونریزی گوارشی، مدفوع سیاه یا استفراغ خونی می‌تواند نشانه خونریزی باشد و نیاز به ارزیابی پزشکی دارد.
تغییرات شدید خلقی
اگر فرد دچار مواردی مانند افزایش غیرعادی انرژی، کاهش نیاز به خواب، افکار racing، رفتارهای پرخطر، تحریک‌پذیری شدید یا شادی غیرمعمول شود، باید پزشک را مطلع کند؛ زیرا این علائم می‌توانند با شیدایی یا هیپومانیا مرتبط باشند.
مشکلات چشمی
درد شدید چشم، قرمزی چشم، تاری دید ناگهانی یا دیدن هاله اطراف نور می‌تواند نشانه حمله گلوکوم با زاویه بسته باشد و نیاز به ارزیابی فوری دارد.
افکار خودکشی یا آسیب به خود
هرگونه افکار خودکشی، خودآزاری یا تغییر شدید و ناگهانی در رفتار و خلق‌وخو باید جدی گرفته شود، به‌خصوص در هفته‌ها یا ماه‌های ابتدایی درمان و هنگام تغییر دوز.
در صورت وجود خطر فوری برای فرد، باید از خدمات اورژانسی کمک گرفته شود.
تداخلات دارویی پاروکستین
پاروکستین می‌تواند با داروهای مختلفی تداخل داشته باشد. بنابراین پیش از شروع آن، فهرست کامل داروهای نسخه‌ای، بدون نسخه، مکمل‌ها و فرآورده‌های گیاهی خود را در اختیار پزشک یا داروساز قرار دهید.
مهم‌ترین مواردی که باید درباره آنها اطلاع داده شود عبارت‌اند از:
- مهارکننده‌های MAO مانند فنلزین، ترانیل‌سیپرومین و سلژیلین
- پیموزاید
- متیلن بلو تزریقی
- سایر داروهای ضدافسردگی و داروهای مؤثر بر سروتونین
- ترامادول و فنتانیل
- برخی داروهای مورد استفاده در درمان میگرن مانند تریپتان‌ها
- لیتیوم
- داروهای ضدروان‌پریشی خاص
- داروهای ضدانعقاد و ضدپلاکت مانند وارفارین و آسپرین
- داروهای ضدالتهاب غیراستروئیدی مانند ایبوپروفن و ناپروکسن
- برخی داروهای ضدصرع مانند کاربامازپین و فنی‌توئین
- تاموکسیفن؛ زیرا پاروکستین می‌تواند با مهار آنزیم CYP2D6 اثر برخی داروها، از جمله تاموکسیفن، را تغییر دهد
- برخی داروهای قلبی و سایر داروهایی که توسط آنزیم‌های کبدی مشابه متابولیزه می‌شوند
این فهرست کامل نیست. حتی مکمل‌ها و فرآورده‌های گیاهی مانند علف چای (St. John’s wort) نیز می‌توانند با پاروکستین تداخل داشته باشند.
بنابراین، قبل از شروع هر داروی جدید در طول درمان با پاروکستین، با پزشک یا داروساز مشورت کنید.
جمع‌بندی
پاروکستین یکی از داروهای گروه SSRI است که برای درمان برخی اختلالات افسردگی و اضطرابی و تعدادی از اختلالات روان‌پزشکی استفاده می‌شود. اثر درمانی آن معمولاً بلافاصله ظاهر نمی‌شود و ممکن است برای مشاهده بهبود قابل‌توجه، چند هفته زمان لازم باشد.
مصرف منظم طبق دستور پزشک، توجه به تداخلات دارویی و قطع نکردن ناگهانی دارو از نکات مهم درمان با پاروکستین هستند. همچنین در صورت بروز علائم جدی مانند افکار خودکشی، علائم سندرم سروتونین، تشنج، خونریزی غیرعادی، واکنش آلرژیک شدید یا مشکلات ناگهانی بینایی باید فوراً ارزیابی پزشکی انجام شود.
توجه: این مطلب جنبه آموزشی دارد و جایگزین تشخیص یا تجویز پزشک نیست. دوز مناسب پاروکستین و مدت درمان بسته به بیماری و شرایط هر فرد متفاوت است.
داروسازان دارومارو پاسخگوی شما هستند.