قرص کنتراسپتیو DE | دزوژسترل ۰٫۱۵ میلی‌گرم + اتینیل استرادیول ۳۰ میکروگرم

کنتراسپتیو دی ایی یک قرص خوراکی ضدبارداری ترکیبی است که از دو هورمون دزوژسترل (Desogestrel) و اتینیل استرادیول (Ethinyl Estradiol) تشکیل شده است. این دارو با مهار تخمک‌گذاری و ایجاد تغییراتی در مخاط دهانه رحم، احتمال بارداری را کاهش می‌دهد.

فرمولاسیون رایج این ترکیب حاوی ۰٫۱۵ میلی‌گرم دزوژسترل و ۳۰ میکروگرم اتینیل استرادیول در هر قرص است. قرص‌های ترکیبی هورمونی علاوه بر پیشگیری از بارداری، در برخی افراد می‌توانند به منظم‌تر شدن خونریزی قاعدگی و کاهش درد قاعدگی کمک کنند.

موارد مصرف کنتراسپتیو DE

پیشگیری از بارداری

کاربرد اصلی کنتراسپتیو دی ایی، پیشگیری از بارداری است. اثربخشی این دارو به مصرف منظم و صحیح قرص‌ها وابسته است.

کاربردهای مرتبط با اختلالات قاعدگی و هورمونی

قرص‌های ترکیبی حاوی دزوژسترل و اتینیل استرادیول ممکن است در برخی افراد برای کمک به کاهش درد قاعدگی، تنظیم خونریزی‌های قاعدگی و برخی علائم مرتبط با اختلالات هورمونی مورد استفاده قرار گیرند.

در برخی شرایط، قرص‌های ترکیبی هورمونی ممکن است برای مدیریت آکنه نیز تجویز شوند؛ با این حال، کاربرد دقیق دارو به نوع فرآورده و تشخیص پزشک بستگی دارد.

کنتراسپتیو DE از عفونت‌های مقاربتی از جمله HIV پیشگیری نمی‌کند؛ برای کاهش خطر انتقال عفونت‌های مقاربتی، استفاده صحیح از کاندوم اهمیت دارد.

ترکیبات و شکل دارویی

هر قرص فعال کنتراسپتیو دی ایی معمولاً حاوی:

• دزوژسترل: ۰٫۱۵ میلی‌گرم
• اتینیل استرادیول: ۳۰ میکروگرم

این دارو به صورت قرص خوراکی عرضه می‌شود. بسته‌بندی و تعداد قرص‌ها ممکن است بر اساس شرکت سازنده متفاوت باشد؛ برخی بسته‌ها شامل قرص‌های فعال به همراه قرص‌های بدون هورمون هستند.

مکانیسم اثر کنتراسپتیو DE

کنتراسپتیو DE یک داروی ضدبارداری ترکیبی و مونوفازیک است. دو هورمون موجود در آن با مهار ترشح گنادوتروپین‌ها، به‌ویژه کاهش تحریک تخمدان و جلوگیری از تخمک‌گذاری اثر اصلی ضدبارداری خود را ایجاد می‌کنند.

همچنین این دارو باعث تغییر مخاط دهانه رحم می‌شود و عبور اسپرم به داخل رحم را دشوارتر می‌کند. تغییرات آندومتر نیز در اثر ضدبارداری این دارو نقش دارد.

فارماکوکینتیک کنتراسپتیو DE

دزوژسترل پس از جذب خوراکی به سرعت به متابولیت فعال خود، اتونوژسترل (Etonogestrel یا 3-keto-desogestrel)، تبدیل می‌شود. این متابولیت مسئول بخش عمده اثر پروژستینی دارو است.

نیمه‌عمر متابولیت فعال دزوژسترل در شرایط پایدار حدود ۳۸ ساعت گزارش شده است. اتینیل استرادیول نیز پس از جذب تحت متابولیسم گسترده کبدی و روده‌ای قرار می‌گیرد و متابولیت‌های آن عمدتاً از طریق ادرار و مدفوع دفع می‌شوند. نیمه‌عمر اتینیل استرادیول در فرآورده‌های حاوی این ترکیب حدود ۲۶ ساعت گزارش شده است.

نحوه مصرف کنتراسپتیو DE

نحوه مصرف به نوع بسته‌بندی فرآورده بستگی دارد. در رژیم‌های رایج، قرص فعال به صورت روزانه و در ساعت تقریباً ثابت مصرف می‌شود و پس از پایان دوره قرص‌های فعال، یک فاصله بدون هورمون یا دوره مصرف قرص‌های بدون هورمون وجود دارد.

شروع مصرف بسته اول نیز باید بر اساس دستور پزشک، بروشور فرآورده و زمان شروع قاعدگی یا روش قبلی پیشگیری از بارداری تعیین شود.

برای شروع یا تغییر روش پیشگیری از بارداری، دستورالعمل اختصاصی فرآورده اهمیت دارد و نباید صرفاً بر اساس یک برنامه عمومی ۲۱ یا ۲۸ روزه عمل کرد.

اگر مصرف قرص فراموش شود

دستورالعمل فراموشی قرص به تعداد قرص‌های فراموش‌شده و زمان آن‌ها در چرخه بستگی دارد.

اگر یک قرص هورمونی کمتر از ۲۴ ساعت دیر مصرف شده باشد یا یک قرص برای کمتر از ۴۸ ساعت از زمان مقرر گذشته باشد، معمولاً باید هرچه سریع‌تر قرص فراموش‌شده مصرف شود و ادامه قرص‌ها در زمان معمول ادامه پیدا کند؛ حتی اگر در یک روز دو قرص مصرف شود.

اگر دو قرص هورمونی یا بیشتر به‌طور متوالی فراموش شده باشند، معمولاً باید آخرین قرص فراموش‌شده هرچه سریع‌تر مصرف شود، مصرف روزانه ادامه پیدا کند و تا زمانی که ۷ روز متوالی قرص هورمونی مصرف نشده است، از کاندوم یا پرهیز جنسی استفاده شود. در صورت فراموشی قرص‌ها در هفته اول و وجود رابطه جنسی بدون محافظت در ۵ روز گذشته، ممکن است پیشگیری اورژانسی نیز مطرح باشد.

در صورت فراموشی چند قرص، بهتر است به جای اجرای یک دستور کلی، بروشور همان فرآورده یا نظر پزشک و داروساز ملاک قرار گیرد.

موارد منع مصرف کنتراسپتیو DE

قرص‌های ضدبارداری ترکیبی برای همه افراد مناسب نیستند. از مهم‌ترین موارد منع مصرف یا شرایطی که نیاز به ارزیابی دقیق پزشکی دارند می‌توان به موارد زیر اشاره کرد:

پشتیبانی و مشاوره

کارشناسان ما آماده پاسخگویی به سوالات شما هستند

تماس فوری واتساپ ارسال نسخه آنلاین

ارتباط از طریق پیام‌رسان‌ها

واتساپ

پاسخگویی 24 ساعته | 7 روز هفته

• سابقه یا وجود ترومبوز ورید عمقی یا آمبولی ریه
• بیماری عروق کرونر یا مغزی
• برخی بیماری‌های دریچه‌ای قلب همراه با عوارض
• فشار خون شدید و کنترل‌نشده
• دیابت همراه با درگیری عروقی
• میگرن همراه با علائم عصبی کانونی یا اورا
• سرطان پستان فعلی یا برخی سرطان‌های وابسته به هورمون
• بیماری فعال کبدی
• آدنوم یا سرطان کبد
• خونریزی تناسلی با علت تشخیص‌داده‌نشده
• برخی اختلالات انعقادی و ترومبوفیلی
• جراحی بزرگ همراه با بی‌حرکتی طولانی‌مدت
• بارداری

فهرست کامل موارد منع مصرف به نوع فرآورده و وضعیت فرد بستگی دارد. برای مثال، CDC در معیارهای پزشکی سال ۲۰۲۴، برخی شرایط را بر اساس شدت بیماری و عوامل همراه در گروه‌های مختلف خطر طبقه‌بندی می‌کند؛ بنابراین هر سابقه پزشکی الزاماً به معنی منع مطلق مصرف نیست.

سیگار و سن

سیگار، به‌خصوص در زنان ۳۵ ساله و بالاتر، خطر عوارض قلبی‌عروقی مرتبط با قرص‌های ترکیبی را افزایش می‌دهد. در این شرایط انتخاب روش پیشگیری از بارداری باید با ارزیابی دقیق خطرهای فردی انجام شود.

عوارض جانبی کنتراسپتیو DE

برخی عوارض ممکن است در ماه‌های ابتدایی مصرف بیشتر دیده شوند و با ادامه مصرف کاهش پیدا کنند. از جمله:

• تهوع یا ناراحتی گوارشی
• سردرد
• حساسیت یا درد پستان
• لکه‌بینی یا خونریزی نامنظم
• تغییرات خلقی
• درد شکمی
• تغییرات وزن
• تغییر در میل جنسی

در برخی افراد ممکن است افزایش فشار خون یا تغییرات متابولیک نیز مشاهده شود.

عوارض جدی

مهم‌ترین عوارض جدی قرص‌های ترکیبی، لخته‌های خونی و عوارض قلبی‌عروقی مرتبط با آن‌ها هستند. همچنین به ندرت ممکن است مشکلات جدی کبدی، واکنش‌های حساسیتی شدید یا سایر عوارض مهم ایجاد شود.

در صورت بروز درد یا تورم یک‌طرفه پا، تنگی نفس ناگهانی، درد قفسه سینه، سرفه همراه با خون، اختلال ناگهانی بینایی یا علائم عصبی جدید باید فوراً ارزیابی پزشکی انجام شود.

تداخلات دارویی کنتراسپتیو DE

برخی داروها می‌توانند اثر قرص‌های ترکیبی را کاهش دهند یا غلظت هورمون‌های آن را تغییر دهند. اهمیت ویژه‌ای دارند:

• القاکننده‌های آنزیم‌های کبدی، به‌خصوص القاکننده‌های قوی CYP3A4، که می‌توانند اثربخشی دارو را کاهش دهند.
• برخی داروهای ضدصرع مانند کاربامازپین، فنی‌توئین، اکس‌کاربازپین و توپیرامات در شرایط خاص.
• ریفامپین و برخی مشتقات ریفامایسین.
• برخی داروهای مورد استفاده برای درمان HIV یا هپاتیت C.
• علف چای (St. John’s wort) که می‌تواند اثر برخی داروهای هورمونی را کاهش دهد.

از طرف دیگر، قرص‌های ترکیبی هورمونی می‌توانند بر اثر برخی داروها، از جمله لاموتریژین، تأثیر بگذارند و در برخی شرایط باعث کاهش غلظت آن شوند.

بنابراین پیش از مصرف هر داروی جدید، پزشک یا داروساز را از مصرف کنتراسپتیو DE مطلع کنید. فهرست تداخلات دارویی بسیار گسترده است و به همین دلیل بررسی تک‌تک داروهای مصرفی بیمار اهمیت بیشتری از ارائه یک فهرست طولانی و ثابت دارد.

مصرف کنتراسپتیو DE در بارداری و پس از زایمان

این دارو برای مصرف در دوران بارداری طراحی نشده است و در صورت مشخص‌شدن بارداری، ادامه مصرف آن باید با پزشک بررسی شود.

پس از زایمان نیز زمان مناسب شروع مجدد قرص ترکیبی به عواملی مانند شیردهی، خطر لخته خون و فاصله از زمان زایمان بستگی دارد. در دوران پس از زایمان، به‌ویژه در هفته‌های ابتدایی، خطر ترومبوآمبولی افزایش یافته است؛ بنابراین نباید یک زمان ثابت را برای همه افراد در نظر گرفت. معیارهای CDC برای شیردهی و دوره پس از زایمان، شرایط مختلف را به‌صورت جداگانه ارزیابی می‌کنند.

نکات مهم هنگام مصرف

فشار خون باید پیش از شروع و در طول مصرف در صورت نیاز بررسی شود. در افراد مبتلا به دیابت، اختلالات چربی خون، بیماری کبدی، بیماری کلیوی یا سابقه افسردگی، انتخاب این روش باید با توجه به شرایط فردی انجام شود.

در صورت برنامه‌ریزی برای جراحی بزرگ یا دوره طولانی بی‌تحرکی، پزشک باید از مصرف قرص مطلع باشد؛ زیرا بی‌تحرکی طولانی‌مدت می‌تواند خطر لخته خون را افزایش دهد.

همچنین در صورت بروز سردرد جدید یا شدید، تغییر الگوی میگرن، اختلالات بینایی، درد قفسه سینه، تنگی نفس یا تورم و درد یک پا، مراجعه فوری پزشکی ضروری است.

سوالات متداول درباره کنتراسپتیو DE

آیا کنتراسپتیو DE همان قرص ضدبارداری ترکیبی است؟

بله. این فرآورده حاوی یک استروژن و یک پروژستین است و در گروه قرص‌های ضدبارداری خوراکی ترکیبی قرار می‌گیرد.

آیا کنتراسپتیو DE از بیماری‌های مقاربتی جلوگیری می‌کند؟

خیر. قرص‌های هورمونی ضدبارداری از عفونت‌های مقاربتی محافظت نمی‌کنند. برای کاهش خطر انتقال این عفونت‌ها، استفاده صحیح از کاندوم توصیه می‌شود.

آیا مصرف این قرص باعث ناباروری می‌شود؟

خیر. قرص‌های ضدبارداری ترکیبی یک روش برگشت‌پذیر پیشگیری از بارداری هستند و پس از قطع آن‌ها، عملکرد باروری معمولاً دوباره برقرار می‌شود.

اگر بعد از مصرف قرص استفراغ یا اسهال شدید ایجاد شود چه باید کرد؟

اختلال شدید یا طولانی‌مدت گوارشی می‌تواند جذب قرص را تحت تأثیر قرار دهد. در چنین شرایطی باید طبق بروشور فرآورده و دستور پزشک یا داروساز عمل شود.

آیا همه زنان می‌توانند از کنتراسپتیو DE استفاده کنند؟

خیر. سابقه لخته خون، میگرن با اورا، فشار خون شدید، برخی بیماری‌های کبدی، سرطان پستان، بیماری‌های قلبی‌عروقی و بعضی شرایط دیگر می‌تواند مصرف قرص‌های ترکیبی را نامناسب یا نیازمند ارزیابی دقیق کند.

توجه: این مطلب صرفاً برای افزایش آگاهی تهیه شده است و جایگزین تشخیص، تجویز یا نظر پزشک نیست. انتخاب روش پیشگیری از بارداری باید با توجه به سن، سابقه پزشکی، داروهای مصرفی، عوامل خطر لخته خون و شرایط فردی انجام شود.