گالانتامین (Galantamine): کاربرد در آلزایمر، نحوه مصرف و عوارض

- نام ژنریک
- Galantamine
- گروه دارویی
- مهارکننده کولیناستراز – داروی ضد زوال عقل
- اشکال دارویی
- قرص، کپسول پیوستهرهش، محلول خوراکی (۴، ۸، ۱۲، ۱۶ و ۲۴ میلیگرم)
گالانتامین از داروهای گروه مهارکنندههای کولیناستراز است و پزشک آن را برای بیماران مبتلا به آلزایمر خفیف تا متوسط تجویز میکند. این دارو بیماری را متوقف یا درمان نمیکند، اما در بسیاری از بیماران به حفظ حافظه، تمرکز و توانایی انجام کارهای روزمره برای مدت طولانیتری کمک میکند.
گالانتامین چطور اثر میکند؟
در مغز بیماران آلزایمری مقدار استیلکولین، پیامرسانی که در یادگیری و حافظه نقش دارد، کاهش مییابد. گالانتامین با کند کردن تجزیه استیلکولین، مقدار آن را در محل اتصال سلولهای عصبی بالاتر نگه میدارد. این دارو علاوه بر آن، حساسیت گیرندههای نیکوتینی را هم افزایش میدهد؛ ویژگیای که آن را از دونپزیل و ریواستیگمین متمایز میکند.
موارد مصرف
مصرف تأییدشده: کنترل علائم زوال عقل خفیف تا متوسط در بیماری آلزایمر.
مصرفهای خارج از برچسب (فقط با تصمیم پزشک متخصص):
- زوال عقل عروقی و زوال عقل مختلط (آلزایمر همراه با آسیب عروقی مغز)
- زوال عقل با اجسام لویی و دمانس بیماری پارکینسون، معمولاً وقتی ریواستیگمین تحمل نشده باشد
- کمک به عملکرد شناختی در برخی بیماران اسکیزوفرنی، در کنار داروهای ضدجنون
گالانتامین برای تقویت حافظه افراد سالم یا پیشگیری از تبدیل «اختلال شناختی خفیف» به آلزایمر توصیه نمیشود؛ در این گروه سودی نشان نداده و در برخی مطالعات با افزایش مرگومیر همراه بوده است.
نحوه مصرف و زمانبندی
- دارو را همراه غذا (صبحانه و شام) مصرف کنید تا تهوع کمتر شود و روزانه آب کافی بنوشید.
- شکل معمولی دو بار در روز و شکل پیوستهرهش یک بار در روز (صبح) مصرف میشود.
- درمان با دوز کم شروع میشود؛ معمولاً ۸ میلیگرم در روز و پس از دستکم ۴ هفته به ۱۶ میلیگرم افزایش مییابد. حداکثر دوز معمول ۲۴ میلیگرم در روز است.
- محلول خوراکی را با سرنگ مدرج اندازه بگیرید و میتوانید با یک نوشیدنی غیرالکلی رقیق کنید.
- اگر دارو بیش از چند روز قطع شود، شروع دوباره باید از دوز پایین و طبق نظر پزشک باشد.
فراموشی یک نوبت: به محض یادآوری مصرف کنید، مگر اینکه به نوبت بعدی نزدیک باشید. هرگز دو نوبت را با هم نخورید.
اثر دارو تدریجی است و معمولاً دستکم ۴ تا ۶ هفته مصرف منظم لازم است تا تغییر قابل ارزیابی باشد.
پشتیبانی و مشاوره
کارشناسان ما آماده پاسخگویی به سوالات شما هستند
عوارض جانبی
عوارض شایع (بیشتر در هفتههای اول)
- تهوع، استفراغ، اسهال و درد شکم
- کاهش اشتها و کاهش وزن
- سرگیجه، سردرد، خوابآلودگی یا بیخوابی
- خستگی و ضعف
عوارض جدی؛ فوراً به پزشک مراجعه کنید
- ضربان قلب بسیار کند یا نامنظم، غش یا احساس نزدیک به غش
- مدفوع سیاه، استفراغ خونی یا قهوهای (نشانه خونریزی گوارشی)
- تشنج
- دشواری در ادرار کردن
- بثورات پوستی شدید، تورم صورت یا گلو و تنگی نفس
چه کسانی نباید مصرف کنند یا باید احتیاط کنند؟
- حساسیت به گالانتامین (این ماده از گیاهان خانواده نرگس به دست میآید)
- نارسایی شدید کبد یا کلیه
- بیماریهای قلبی مانند برادیکاردی یا اختلالات هدایتی (سندرم سینوس بیمار)
- زخم معده یا سابقه خونریزی گوارشی، بهویژه همراه با مصرف NSAIDها
- آسم شدید یا بیماری انسدادی ریه
- سابقه تشنج یا انسداد ادراری
- پیش از جراحی با بیهوشی عمومی، مصرف این دارو را به پزشک بیهوشی اطلاع دهید
تداخلات دارویی مهم
- داروهای کندکننده ضربان قلب مانند بتابلاکرها، دیگوکسین و برخی آنتیآریتمیها
- داروهای ضدالتهاب غیراستروئیدی (ایبوپروفن، ناپروکسن) به دلیل خطر خونریزی معده
- داروهای آنتیکولینرژیک (برخی آنتیهیستامینها و داروهای مثانه) که اثر گالانتامین را خنثی میکنند
- مهارکنندههای قوی آنزیمهای کبدی مانند پاروکستین، فلوکستین، کتوکونازول و اریترومایسین که سطح خونی دارو را بالا میبرند
- الکل و داروهای خوابآور که سرگیجه و خوابآلودگی را تشدید میکنند
بارداری و شیردهی
اطلاعات کافی درباره ایمنی گالانتامین در بارداری وجود ندارد و فقط در صورت ضرورت و با نظر پزشک مصرف میشود. ورود دارو به شیر مادر مشخص نیست و معمولاً در دوران شیردهی توصیه نمیشود.
مصرف بیش از حد
علائم مسمومیت شامل ضعف شدید عضلانی، تعریق و بزاق زیاد، دلپیچه، کندی ضربان قلب، تنفس کند و تشنج است. در این حالت فوراً با اورژانس ۱۱۵ تماس بگیرید.
نگهداری
در دمای اتاق (زیر ۲۵ درجه)، دور از رطوبت و نور و دور از دسترس کودکان نگهداری شود. محلول خوراکی را منجمد نکنید.
پرسشهای پرتکرار
گالانتامین بهتر است یا دونپزیل؟
اثربخشی هر دو در آلزایمر نزدیک به هم است. دونپزیل یک بار در روز مصرف میشود و گالانتامین معمولی دو بار؛ انتخاب بر اساس شرایط قلبی، گوارشی و تحمل بیمار با پزشک است.
آیا گالانتامین اعتیادآور است؟
خیر. اما قطع ناگهانی آن ممکن است باعث افت سریعتر حافظه و رفتار شود، پس قطع دارو باید با نظر پزشک باشد.
میتوانم گالانتامین را ناشتا بخورم؟
بهتر است نه؛ مصرف همراه غذا عوارض گوارشی را بهطور محسوسی کم میکند.
توجه: این مطلب برای آگاهی عمومی است و جای ویزیت پزشک یا مشاوره با داروساز را نمیگیرد. شروع، قطع یا تغییر مقدار هر دارو باید با نظر پزشک معالج باشد. برای پرسش درباره این دارو میتوانید رایگان با داروساز دارومارو مشورت کنید.
منابع علمی این مقاله
داروسازان دارومارو پاسخگوی شما هستند.

